
Loukykvět / Návody / Jak uprawiać dalie
Dalie to jedne z naszych ulubionych kwiatów na farmie; co roku sadzimy ponad 8 000 dalii, z których zbieramy kwiaty do naszych bukietów lub na śluby. W tym poradniku wyjaśniamy, jak uprawiać dalie, a także pokazujemy, jak my sami to robimy.



Dalie przeżywają wielki powrót, stopniowo wracają do naszych ogrodów, a także do wiązanych bukietów. Istnieje ogromna liczba gatunków, kolorów i kształtów; tylko w naszym sklepie znajdziesz ponad 70 rodzajów dalii, a to tylko ułamek.
W porównaniu z innymi gatunkami w ogrodzie wymagają nieco więcej uwagi. Są bowiem ekstremalnie wrażliwe na mróz — wystarczy 0 °C, aby liście dalii zbrązowiały i przestały wydawać kwiaty. Podziemna część rośliny, czyli karpa, jest również niezwykle wrażliwa na mróz. Dlatego jeśli chcesz zachować dalie na kolejny rok, każdej jesieni musisz wykopać karpy i je przechować.
Dalie występują w formie karpy (podziemna część rośliny, przypominająca ziemniaka), sadzonki lub ewentualnie nasion. Jeśli zamówisz dalie u nas, otrzymasz sadzonki.
Choć dalie wymagają sporo opieki — podlewania, nawożenia, uszczykiwania i jesiennego wykopywania — za cały ten trud czeka Cię wielka nagroda! Z każdej rośliny zbierzesz bowiem 14 (lub więcej) kwiatów o wielkości przewyższającej róże czy piwonie, a do tego różnorodność dalii jest nieskończona.

Jeśli kupujesz dalie od Loukykvět, wysyłamy je w formie sadzonek. Według nas to najlepszy sposób — masz 100% pewności, że roślina jest zdrowa i żywa, nie musisz szukać oczek ani martwić się, którą stroną posadzić karpę. Co ważne, te sadzonki jeszcze w tym roku wytworzą pełnowartościowe karpy i oczywiście zakwitną. Dodatkowo mają 4-6 tygodni przewagi w porównaniu z karpą.
Jednocześnie na liściach poznasz, czy dalia nie ma niedoborów składników odżywczych lub czy nie cierpi na jakąś chorobę (wirus). Doświadczony hodowca może nawet po kształcie liści rozpoznać, o jaką odmianę chodzi.
Zalecamy sadzenie dopiero po ostatnich przymrozkach, co w naszych warunkach oznacza od 15 maja wzwyż. Dalie są bardzo wrażliwe na mróz i byłoby wielką szkodą stracić takie piękno już na samym początku. Jeśli zdecydujesz się sadzić wcześniej, śledź prognozy nocnych temperatur — jeśli spadają w okolice zera, już przy 4°C - 5°C mogą wystąpić przygruntowe przymrozki.
Im później posadzisz, tym później zakwitną, dlatego idealnie byłoby nie odkładać sadzenia, aby móc cieszyć się nimi jak najwcześniej. Połowa maja, zaraz po ostatnich przymrozkach, jest idealna.
Jeśli dalie dotarły wcześniej, możesz posadzić je w pomieszczeniu zabezpieczonym przed mrozem (ogrzewana szklarnia, folia itp.). Jeśli nie masz takiego miejsca i planujesz sadzenie na zewnątrz, wystarczy po otrzymaniu przesyłki przesadzić je do większej doniczki¹, w której poczekają, aż miną przymrozki.
¹ Na farmie używamy kwadratowych doniczek 7×7 cm; jeśli dalie mają zostać w doniczce dłużej, lepiej sięgnij po 9×9 cm lub 12×12 cm.
Dalie kwitną od drugiej połowy lata i bez problemu wytrzymują aż do pierwszych przymrozków. Zdarzają się lata, kiedy pierwszy mróz przychodzi już w drugiej połowie września, ale bywa i tak, że nie ma go wcale i dalie kwitną aż do końca października lub początku listopada.
Gdy nadejdą pierwsze przymrozki, dalie całkowicie zmienią kolor i zbrązowieją. W tym momencie możesz je wykopać i przechować karpy na zimę. Najpóźniej do początku listopada wszystkie karpy powinny być wykopane i schowane pod dachem.


Do sadzenia dalii w zupełności wystarczą narzędzia, które masz już w ogrodzie — szpadel lub mała łopatka i grabie. Nie potrzeba żadnych dodatkowych gadżetów. Poza narzędziami będziemy potrzebować kompostu, ewentualnie piasku.
Na dno grządki warto wprowadzić cienką warstwę kompostu; zawsze lepiej użyć własnego kompostu niż tego z kompostowni przemysłowej, pamiętając, by miał przynajmniej rok; nie używaj świeżego obornika ani świeżego kurzego nawozu.
Jeśli masz ciężką glebę, w której zatrzymuje się woda, zdecydowanie zalecamy lekkie piaskowanie gleby. Nie musisz kupować drogiego piasku kwarcowego, możesz wziąć piasek, który masz pod ręką (np. z piaskownicy) lub zwykły piasek budowlany¹. Piasek mieszamy z ziemią, aby była przepuszczalna, żeby woda odpływała i nie zalegała. Dalie potrzebują dużo wody, ale jeśli stałaby ona w grządkach, rośliny mogłyby sobie z tym nie poradzić.
¹ Piasek budowlany 0 - 4 mm

Dla dalii zawsze warto wybrać słoneczne miejsce z dostępem do słońca przez cały dzień. U nas na farmie słońce praży na dalie od rana do wieczora. W półcieniu lub w miejscach zacienionych dalii sadzić nie zalecamy. Nie będą dobrze rosły, wyciągną się w stronę światła i prawie nie zakwitną.
Dalie można uprawiać także na balkonie; istnieją nawet odmiany stworzone wprost do skrzynek, ale to nie dotyczy naszych dalii — nasze są przeznaczone do cięcia, dlatego to dość duże i wysokie rośliny. Jeśli planujesz posadzić je na tarasie lub w skrzynce, musi to być duża donica o wymiarach co najmniej 25 × 25 cm.
Zalecamy sadzenie w rozstawie 45-65 cm, zależnie od tego, czy chcesz, aby dalie stworzyły gęsty krzew i połączyły się, czy wolisz pojedyncze rośliny jako solitery. U nas na farmie mamy mało miejsca i sadzimy gęściej: poszczególne rośliny są oddalone od siebie o 33 cm; gęstszej rozstawy nie zalecamy.

Zalecamy przekopać grządkę na głębokość 30-45 cm i wymieszać ją z nawozem (np. kompostem). Idealnie jest oczywiście wprowadzić obornik do grządki już jesienią.



Następnie dobrze jest zaplanować cały dalowy zagon i przygotować sadzonki na ich docelowe miejsca. Najgęstsza możliwa rozstawa to 6 dalii na m², czyli sadzonki co 33 cm. Zalecamy jednak 45-65 cm. Sadzić można w rzędach lub w trójkątach.

Potem wystarczy tylko wykopać małą łopatką dołek i posadzić dalię całą bryłą korzeniową w ziemi. Dobrze dociśnij sadzonkę, aby wokół korzeni nie powstały żadne puste przestrzenie. Gdy dalie są już na swoim miejscu, przyda się solidne podlewanie. Zalecamy oznaczenie poszczególnych odmian. U nas świetnie sprawdzają się nasze etykiety, które ma każda dalia. Możesz zostawić je przyczepione do łodygi, żeby odmiany Ci się nie pomieszały.
Etykieta jest zadrukowana żywiczną farbą, która jest wodoodporna i powinna wytrzymać kilka lat.






Uszczykiwanie dalii jest absolutnie kluczowe. Wspomaga rozkrzewianie i sprawia, że rośnie piękny, gęsty krzew, który wypuszcza więcej łodyg, które później możesz ściąć do wazonu.
Najważniejsze – nie bój się, uszczykiwanie to żadna skomplikowana sztuczka, to po prostu odcięcie wierzchołka rośliny (pędu głównego). Ucinasz górę, a roślina, chcąc rosnąć dalej, wypuszcza nowe pędy pod miejscem cięcia, dzięki czemu powstaje silny, rozkrzewiony krzaczek.
Wszystkie sadzonki, które otrzymałeś, są już raz uszczyknięte. Dla idealnego efektu zalecamy powtórzyć uszczykiwanie jeszcze 2 razy.


Po 2-4 tygodniach uszczyknij nożyczkami wierzchołek dalii. Odetnij cały pęd aż do kolejnych liści, tak aby po cięciu na roślinie nie pozostał żaden kikut.


Może się wydawać, że to kontraproduktywne, ponieważ przesuwa datę zakwitu, ale bądź cierpliwy – naprawdę warto. Na farmie pracujemy na czworaka i tak uszczykujemy wszystkie nasze dalie. Jeśli pominiesz ten krok, wyrośnie Ci jedna długa, wyciągnięta „nitka” zamiast gęstego krzewu.



Na zdjęciu poniżej widać uszczykniętą dalię, która wypuszcza już boczne pędy.

W lecie mogą zdarzyć się silne deszcze i wiatry, a także burze, dlatego zalecamy zapewnienie daliom odpowiedniej podpory, aby podczas nawałnic się nie połamały.
U nas na farmie najlepiej sprawdzają się stalowe słupki¹ oraz sznurek lub taśma. W warunkach domowych w zupełności wystarczy każdy mocniejszy palik, może to być stalowa rurka, drewniany kij lub cokolwiek innego. Wybierz to, co będzie dobrze wyglądać i sprawdzi się w ogrodzie.
Wokół palików po prostu rozciągasz sznurek. Dobrze jest dodać jedno lub dwa piętra sznurka w miarę wzrostu dalii. Niektóre mają tak wielkie kwiaty, że mają tendencję do przeważania się i wyginania, a sznurek świetnie je podtrzyma.
Kolejną formą podpory jest sadzenie dalii bliżej siebie (~ 45 cm), dzięki czemu pięknie się przerastają i wzajemnie podtrzymują. Wtedy znacznie łatwiej i efektywniej stworzyć podporę wokół grupy takich połączonych roślin, niż wiązać każdą z osobna.
Jeśli uprawiasz dalię w doniczce, również zalecamy dla niej podporę. W tym przypadku wystarczy np. bambusowy kij, do którego przywiążesz roślinę.
¹ Na farmie używamy perforowanego profilu L 52×52×2 mm. Stalowy profil ma owalne otwory o rozmiarze 9×35 mm. Pomalowaliśmy go czarną farbą antykorozyjną (do metalu) i białą farbą oznaczyliśmy górę, żeby zawsze wbijać go w ziemię tą samą stroną. Profil jest wbity w ziemię na 40-60 cm.

Dalie wymagają dużo wody. Podczas ciepłych i słonecznych dni dalie przez swoje liście wyparowują niesamowite ilości wody. W ekstremalnie upalne dni możesz zauważyć, że dalia nieco zwiędła; to dla Ciebie sygnał, że nie warto dalej odkładać podlewania.
Najlepszym sposobem jest podlewanie dalii bezpośrednio przy korzeniach, zapomnij więc o różnych zraszaczach czy opryskiwaniu wężem. Przyłóż wąż ogrodowy bezpośrednio do korzeni dalii i puść wodę wolniejszym strumieniem, pozwalając ziemi dobrze nasiąknąć.
W przypadku podlewania dużo lepiej sprawdza się więcej wody rzadziej, niż częste podlewanie mniejszą ilością. Raz w tygodniu poświęć więc 30 minut i porządnie podlej dalie.
Na farmie podlewamy dalie linią kroplującą, woda kapie bezpośrednio do korzeni rośliny. Linię kroplującą uruchamiamy tylko raz w tygodniu, ale zostawiamy ją włączoną na ~ 3 godziny, aby mieć pewność, że cała grządka została nasycona.

Dalie są ekstremalnie wrażliwe na pozostałości herbicydów w glebie, dlatego chwasty usuwamy wyłącznie ręcznie za pomocą motyczki. Gdy przekopiesz grządki 1-2 razy, możesz wyściółkować je słomą, która ograniczy wzrost chwastów. Podczas pielenia uważaj, aby nie uszkodzić karpy dalii.


Oprócz obfitego podlewania dalie potrzebują dużo składników odżywczych, aby bujnie rosnąć i kwitnąć. Na początku zalecamy stosować nawóz z przewagą azotu.
Nawozy zawsze mają podany skład i stosunek pierwiastków NPK: N to azot, P to fosfor, K to potas. Skład może być podany np. jako „19-6-20”, co oznacza, że zawiera 19 części N, 6 części P, 20 części K. Jeśli szukasz nawozu z podwyższoną zawartością azotu, pierwsza liczba (N) powinna być 2 razy większa od pozostałych dwóch (P i K).
Z ekologicznych nawozów możesz użyć np. pelletowanego obornika kurzego (ORGANICA N), który wymieszasz z ziemią. Z nawozów syntetycznych możesz użyć Kristalon Start lub innego, gdzie w składzie przeważa azot (N). Azot wspiera wzrost liści i łodyg. Nawóz możesz aplikować poprzez zmieszanie z glebą, podlewanie lub oprysk dolistny.
Gdy zobaczysz, że dalie zaczynają mieć pierwsze pąki, zalecamy przestać nawozić azotem i sięgnąć po nawóz z przewagą potasu (K). Potas zapewni bujne kwitnienie, wzmocni łodygi i pomoże systemowi korzeniowemu. Z ekologicznych nawozów możesz użyć np. ProKton lub Free PK. Z nawozów syntetycznych wybierz Kristalon Plon i Kwiat lub inny, gdzie w składzie przeważa potas (K). Kristalon Plon i Kwiat ma skład NPK 15-5-30, co oznacza, że potasu (K) jest w nim 2 razy więcej.
Jeśli nadal nawoziłbyś azotem, pojawiłyby się problemy z przechowywaniem karpy na zimę.
Jeśli zapewnisz daliom dobre warunki wzrostu (składniki odżywcze, podlewanie), będą mniej podatne na choroby i szkodniki. Na początku lata na roślinach mogą pojawić się mszyce. Mogą one powodować skręcanie liści, ale przede wszystkim przenoszą choroby wirusowe. Z ekologicznych środków przeciw mszycom możesz użyć Neem Azal lub Wetcit.
Wetcit to adiuwant, który zawiera naturalne terpeny z pomarańczy, poprawiające przyczepność i równomierne rozprowadzenie oprysku na powierzchni liści. Jeśli masz dostęp do obu środków (Neem Azal i Wetcit), zalecamy ich wymieszanie dla wyższej skuteczności. Pamiętaj, aby zmieniać opryski (a dokładniej substancje czynne), w przeciwnym razie przestaną działać i mszyce będą się na nie uodparniać.

Co roku sadzimy ponad 8 000 dalii przeznaczonych na kwiat cięty. Liczba dalii, które musimy zmieścić na naszym polu, jest nieskończona, a do tego co roku powiększa się nasza „ogród testowy”, gdzie sprawdzamy nowe odmiany na przyszły rok. Dlatego zdecydowaliśmy się na gęstszą rozstawę.
Nasza grządka ma 110 cm szerokości, abyśmy mogli mechanicznie wykopywać dalie. Ścieżki między poszczególnymi grządkami mają 80 cm. Węższych ścieżek nie zalecamy, ponieważ między niektórymi gatunkami ledwo można przejść.

Każda grządka ma dwa rzędy dalii. W rzędzie rośliny są oddalone od siebie o 33 cm. Rzędy są od siebie oddalone o 33 cm. Co rząd dalii, to jeden przewód linii kroplującej. Ważne jest, aby pilnować, żeby kroplownik był tuż przy sadzonce.



Dzięki temu, że sadzimy w rozstawie takiej samej jak rozstaw kroplowników na linii, nie musimy mierzyć rozstawy, tylko na chwilę uruchamiamy podlewanie i ono „oznacza” nam miejsca do sadzenia. Jednocześnie dalia znajduje się bezpośrednio przy źródle wody. Nie boimy się, że sadzonka wyschnie na wiosnę i nie ma potrzeby chodzić po polu z wężem. Dodatkowo oszczędzasz wodę, ponieważ podlewasz tylko rośliny, a nie puste miejsca na grządce.

Jeśli jesteś farmą kwiatową i potrzebujesz zebrać z dalii jak najwięcej, ważne jest regularne odcinanie wszystkich przekwitłych kwiatów. Po przekwitnięciu roślina zaczyna tworzyć nasiona, co ją osłabia i zabiera energię na dalsze kwitnienie. Udało nam się wprowadzić system, w którym przekwitłe kwiaty odcinamy od razu podczas zbiorów. Dwie pieczenie na jednym ogniu.
Nevíte si rady?
Napište nám na kvet@loukykvet.cz nebo přes Facebook, rádi pomůžeme.